Duurzaamheid in het handelen

Vanuit het denken kunnen waarden worden gevonden die het handelen kunnen bepalen. Is in het persoonlijk meesterschap een vrij handelen mogelijk? Je zou kunnen zeggen dat dan een handeling vrij genoemd kan worden, als ikzelf in staat ben om vanuit eigen inzicht een handelingsidee als beweegreden aan mijn wil ten grondslag te leggen.

Duurzaamheid in het handelen vraagt situationeel handelen. Goed en kwaad zijn van de situatie afhankelijk: geduld is bij het wachten op de bus goed, maar bij het helpen van iemand die aan het verdrinken is slecht. De kunst van het handelen is het juiste te doen, op het juiste moment, op de juiste plaats en naar de juiste persoon. Dat is wat juist is in deze situatie.

Voor het situationele handelen als leider bespreken we op deze inspiratiedag een praktische toepassing van de Filosofie der Vrijheid van Rudolf Steiner:

Zuil van het kennen

Denken - situationele en begripsintuïtie
Voorstellen
Waarnemen

Zuil van het handelen

Denken - morele intuïtie
Morele fantasie
Handelen (morele techniek)

Om een goede handeling uit vrijheid te kunnen verrichten is het noodzakelijk een begrip van de situatie te hebben waarin je tot handelen wilt komen. Bij de Zuil van het kennen wordt zowel levende zelfkennis als levende kennis van de situatie gevraagd als voorwaarde om tot het goede handelen in deze situatie te komen.

Ontvlammend aan het situationele begrip kan vanuit het levende in vrijheid in de Zuil van het handelen een handelingsbegrip of morele intuïtie gekozen worden. Wat vind ik goed om in deze situatie te doen? Als ik uit autoriteit, karakter, gewoonten, emoties, driften of praktische ervaring handel, ben ik niet vrij. In vrijheid kies ik een morele intuïtie: een waarde of een ideaal. In de morele fantasie kan ik een voorstelling vormen hoe ik deze zelfgekozen morele intuïtie kan invoegen in deze situatie. Deze situationele afstemming is de eigenlijke kunst van het handelen. Zoals een kunstenaar schildert en dan weer afstand neemt om het resultaat te zien, is de kunstenaar van het handelen in de scheppende activiteit om zijn handelen steeds weer te evalueren in het kennen. Vanuit de ongedeelde aandacht is het mogelijk om steeds de situationele begripsintuïtie en de morele intuïtie op elkaar af te stemmen vanuit de woordloze intelligentie.

Wil je het goede, dan doe je het kwade, zei Paulus. Wanneer is het handelen vruchtbaar in de wereld? Hoe kun je een intuïtie hebben van de uiteindelijke gevolgen van je handelen? Het handelen vraagt een duurzaamheid van het ik. Wat in het ik is tijdelijk en vergankelijk en wat is permanent en blijvend? Op deze inspiratiedag wordt De Filosofie van het Ik met drie Ik-beginselen (levenskunstenaar, inspiratie en kunstwerk) in de dynamiek van het handelen besproken, zoals eerder beschreven was in People, Planet, Profit. Kan het doen ‘een scheppen’ van waarden en idealen ‘uit het niets zijn’ en een kunstzinnige handelen worden? Hoe kan de cultuur daardoor worden vernieuwd, vergeestelijkt, veredeld en verduurzaamd?